ਸਫ਼ੇਦ ਦਾਗ

ਸਫ਼ੇਦ ਦਾਗ ਚਮੜੀ ਦੇ ਪਿਗਮੈੱਨਟੇਇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ| ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਸਫ਼ੇਦ ਦਾਗ, ਸਫ਼ੇਦਕੋੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸਵਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਚਮੜੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿਹਰਾ, ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ| ਜਦੋਂ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਰੰਗਣ ਪਿਗਮੈੱਨਟੇਇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ melanocytes ਸੈੱਲਸ ਮਰ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵਿਟੀਲਿਗੋ ਬਿਮਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ| ਹੁਣ ਤੱਕ ਵਿਟੀਲਿਗੋ ਦੇ ਸਹੀ ਕਾਰਣਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਚਲ ਪਾਇਆ ਪਰ ਖ਼ੋਜ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸੁਝਾਵ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਆਟੋਇਮਿਉਨ, ਜੈਨੇਟਿਕ, ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਤਨਾਉ, ਨਿਊਰਲ ਜਾਂ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਣ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ|

ਹਵਾਲੇ:

www.aad.org
www.nhs.uk
www.nlm.nih.gov
www.niams.nih.gov

ਵਿਟੀਲਿਗੋ ਚਮੜੀ ’ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲਾ ਫਲੈਟ, ਚਿੱਟਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਪੈਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਹਾਈਪੋ-ਪਿਗਮੈੱਨਤਿਡ ਜ਼ਖਮ ਹਨ| ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਕ ਕਲੰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਾਂ ਮੂਡ ਵਿਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ|

ਹਵਾਲਾ: www.aad.org

ਵਿਟੀਲਿਗੋ ਚਮੜੀ ਵਿਚ ਪਿਗਮੈਂਟ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਲੈਨਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:


ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਸਥਿਤੀ :

ਗੈਰ-ਸੈਗਮੇਨਟਲ ਵਿਟੀਲਿਗੋ, ਵਿਟੀਲਿਗੋ ਦੀ ਸਭ ਆਮ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਬਾਹਰਲੇ ਸੈੱਲ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਇ ਐਂਟੀਬਾਡੀਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਸੈੱਲ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ|


ਨਿਊਰੋਕੈਮੀਕਲਸ:

ਸੈਗਮੇਨਟਲ ਵਿਟੀਲਿਗੋ, ਵਿਟੀਲਿਗੋ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ| ਚਮੜੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚਲੀਆਂ ਨਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਥਿਤੀ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ|
ਹਵਾਲਾwww.nhs.uk

ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਟੀਲਿਗੋ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਪਰੀਖਣ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:
 

ਵੂਡਸ ਲੈਂਪ:

ਅਗਰ ਕੋਈ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲਈ, ਡਾਕਟਰ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਲੈਂਪ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੂਡਸ ਲੈਂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿਟੀਲਿਗੋ ਦੇ ਪੈਚ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ|

ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਦੀ ਹੋਰ ਸਥਿਤੀਆਂ :

ਗੈਰ-ਸੈਗਮੇਨਟਲ ਵਿਟੀਲਿਗੋ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਟੀਲਿਗੋ ਦੀ ਸਭ ਆਮ ਕਿਸਮ ਹੈ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਦੀ ਹੋਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇੜਲੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ|
 

ਹਵਾਲਾwww.nhs.uk

ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਇਲਾਜ਼ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੁਝ ਇਲਾਜ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਦੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ|

ਮੈਡੀਕਲ ਇਲਾਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

  • ਦਵਾਈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟੀਰੌਇਡ ਕਰੀਮ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ) ਇਸ ਨੂੰ ਚਮੜੀ ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|

  • ਇਲਾਜ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ-ਏ (UVA) ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|

ਸਰਜੀਕਲ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

  • ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਟਿਸ਼ੂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਚਮੜੀ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਵਿਟੀਲਿਗੋ ਦੇ ਘੱਟ ਪੈਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|

 

ਹਵਾਲਾwww.niams.nih.gov
 

  • PUBLISHED DATE : Aug 01, 2018
  • PUBLISHED BY : NHP Admin
  • CREATED / VALIDATED BY : Dr. Manisha Batra
  • LAST UPDATED ON : Aug 01, 2018

Discussion

Write your comments

This question is for preventing automated spam submissions
The content on this page has been supervised by the Nodal Officer, Project Director and Assistant Director (Medical) of Centre for Health Informatics. Relevant references are cited on each page.